Znaczenie klimatu dla zdrowia i rozwoju – kontynuacja

W procesie przystosowania się do zbyt niskiej lub zbyt wysokiej temperatury wyróżnia się kilka faz:

– faza braku aklimatyzacji, w czasie której dochodzi do zmian przemiany materii jako formy kompensacyjnej (termoregulacja chemiczna), prowadzącej do wzrostu produkcji ciepła w warunkach chłodu, a obniżenia w warunkach gorąca:

– faza przejściowa, w czasie której zmiany temperatury ciała tylko w części kompensowane są zmianami przemiany materii:

– faza aklimatyzacji, w której odpowiednia temperatura ciała utrzymywana jest na zasadzie zmian przenoszenia ciepła na powierzchnię ciała (termoregulacja fizyczna) przy jednoczesnej zmianie przemiany materii.

Brak przystosowania do zmian temperatury prowadzi najczęściej do reakcji ustroju niekorzystnych z punktu widzenia zdrowia. Między innymi ogólne lub miejscowe oziębienie ciała ludzi z niedostatecznie sprawnym systemem termoregulacji prowadzi na drodze odruchowej do zmian ukrwienia błon śluzowych górnych dróg oddechowych, co z kolei wiedzie do zmniejszenia odporności na zakażenia dróg oddechowych, a także ustroju jako całości (tzw. choroby z przeziębienia).

Z tych względów duże znaczenie zdrowotne ma hartowanie. Pod tym terminem rozumie się zwiększenie odporności ustroju na działanie szeregu zmiennych czynników meteorologicznych, a przede wszystkim temperatury.

Wyróżnia się trzy podstawowe czynniki, za pomocą których prowadzi się hartowanie – zimno, ciepło i promieniowanie słoneczne. Chociaż należy zwiększać odporność ustroju na wszystkie czynniki, szczególną uwagę w naszych warunkach klimatycznych przywiązuje się do wpływu chłodu ze względu na częste zachorowania na ostre choroby dróg oddechowych w okresach wiosny i jesieni.

W przebudowie mechanizmów termoregulacji podstawowe znaczenie ma ośrodkowy układ nerwowy. Proces hartowania dotyczy więc przede wszystkim wzmocnienia ośrodkowego układu nerwowego, a zwłaszcza ruchliwości procesów nerwowych. Różnorodne bodźce zewnątrzustrojowe na drodze odruchowej powodują przy tym reakcje termoregulacyjne układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i innych. Czynności te stopniowo doskonalą się w procesie hartowania, zwiększając funkcjonalne możliwości kompensacyjne ustroju.

W ten sposób hartowanie wykazuje znaczny wpływ na organizm, a mianowicie:

– doskonali funkcje poszczególnych narządów i układów,

– zwiększa zdolność organizmu do znoszenia znacznych wahań różnych czynników środowiskowych, zwłaszcza meteorologicznych, bez szkody dla zdrowia,

– zwiększa odporność na różnorodne choroby,

– wpływa dodatnio na zdolność do pracy i wytrzymałość.

Mikroklimat a zdrowie

Aby uniezależnić się od zmiennych warunków klimatycznych, człowiek stwarza sobie sztuczne środowiska, w których mikroklimat może być odpowiednio modyfikowany i dostosowywany do jego fizjologicznych potrzeb. Środowiskami, w których każdy człowiek najdłużej przebywa, są mieszkania, szkoły, zakłady pracy. Z tego względu optymalizacja mikroklimatu tych środowisk ma duże znaczenie zdrowotne.

Na mikroklimat mieszkania, izby szkolnej itp. składa się współdziałanie wielu czynników, spośród których w praktyce najważniejszą rolę odgrywają temperatura, wilgotność i ruch powietrza.

Najodpowiedniejsza temperatura pomieszczeń dla ludzi, zależnie od pory roku, wynosi od 17 do 22°. W naszych warunkach klimatycznych za normę temperatury m.in. mieszkań, izb lekcyjnych, uważa się 18°. Istnieją jednak pomieszczenia, w których konieczna jest wyższa temperatura, np. na pływalniach, lub niższa, np. w salach gimnastycznych. Temperatura powietrza w pomieszczeniu zazwyczaj waha się zależnie od warunków zewnętrznych, sposobu ogrzewania itp. Aby uniknąć naruszenia równowagi cieplnej ustroju oraz nieprzyjemnego samopoczucia, nie należy dopuszczać do wahań większych niż 3°. .

Optymalna wilgotność powietrza zależna jest od temperatury pomieszczenia. W temperaturze w granicach 18-20° wilgotność względna (stosunek pary wodnej w powietrzu do maksymalnej ilości pary, jaka może w danej temperaturze utrzymać się w powietrzu) powinna wynosić 40-60%. W zależności od rodzaju pomieszczenia, liczby przebywających w nim osób (np. w izbie szkolnej), a także pory roku zalecana wilgotność może ulegać obniżeniu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>