Wpływy paragenetyczne i matczyne

Obok omówionych powyżej wpływów endogennych, wynikających z kontroli rozwoju przez geny i chromosomy, pewną rolę odgrywają czynniki pozagenetyczne. Jeżeli bierze w nich udział genotyp matki oraz cytoplazma zapłodnionego jaja, nazywamy je wpływami paragenętycz- mi. Także właściwości metaboliczne (przemiany materii) organizmu matki mają pewien wpływ, a zależne są one m.in. od jej wieku i liczby uprzednio przebytych ciąży.

Nie zawsze jesteśmy w stanie czynniki te rozdzielić. Znane jest jednak ich łączne oddziaływanie na przebieg rozwoju. Czynniki paragenetyczne powodują, że podobieństwo potomstwa do matki jest zazwyczaj większe niż do ojca. Na przykład przy takiej samej średniej międzyro- dzicielskiej wysokości ciała, jeżeli matka jest wyższa od ojca (jako przedstawiciela swojej płci), ich potomstwo będzie wyższe, niż gdy ojciec jest wyższy od matki (rys. 9.43). Pod względem większości wymiarów ciała dzieci są nieco bardziej podobne do matki niż do ojca. Szczególnie silnie jest to zaznaczone w wymiarach elementów kostnych, mimo że tkanka kostna ulega przecież przez całe życie stałej przebudowie. Pod względem zasobów tkanki tłuszczowej szczególnie silne jest podobieństwo córek do matek. Znikoma jest natomiast różnica wpływów matki i ojca na rozwój tkanki chrzęstnej.

Wpływ czynnika matczynego uwidocznia się np. w wieku dojrzewania dziewcząt. Dziewczęta miejskie dojrzewają najczęściej zimą, podczas gdy wiejskie – w lecie. Córki kobiet, które zamieszkały w Szczecinie po okresie dojrzewania, a przybyły do tego miasta głównie ze wsi, podają odmienną porę roku dojrzewania niż te, które urodziły się już w Szczecinie. Mianowicie na wsi częściej, niżby to wynikało z przypadku, dojrzewanie występowało latem i na wiosnę. Dziewczęta, które przybyły do Szczecina między okresem niemowlęcym a dojrzewaniem, także dojrzewały najczęściej latem, podobnie jak ich urodzone na wsi matki. Dopiero dziewczęta, które na terenie Szczecina zostały poczęte i tu się urodziły – dojrzewają najczęściej zimą (rys. 9.44). Wpływ warunków, w jakich żyją, dopiero wówczas odegrał swoją rolę, gdy miał miejsce pośrednio, poprzez rytmikę matczynego organizmu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>