Rozwój zarodka

Pod koniec ciąży łożysko waży ok. 500 g i ma ok. 3 cm grubości, a jego średnica osiąga 15-20 cm. Poza przekazywaniem z krwi matki składników odżywczych, wody, tlenu, hormonów i przeciwciał jest ono także złożonym gruczołem dokrewnym, wydzielającym kosmówkowy hormon wzrostu, prolaktynę, która kieruje rozwojem płodu. Łożysko działa jak półprzepuszczalna błona także i w drugim kierunku. Płód pozbywa się tą drogą dwutlenku węgla, resztek azotowych, a także niektórych hormonów. Substancje te zostają wydalone poprzez krążenie matki, jej nerki i płuca.

W ciąży bliźniaczej uformowanie łożyska jest zależne od tego, czy płody pochodzą z jednego, czy z dwóch zapłodnionych jaj, a więc czy są to bliźnięta mono- (MZ) czy dizygotyczne (DZ). Bliźnięta dizygotyczne mają zazwyczaj oddzielne błony płodowe i łożyska, chociaż kosmówki z czasem łączą się (rys. 11.14). Bliźnięta jednojajowe (MZ> mogą mieć wspólne błony albo też przy wczesnym podziale na dwa zarodki – rozdzielone. W razie występowania wspólnych błon płodowych dochodzi do konkurencji między płodami o składniki odżywcze pobierane z krwi matki, na skutek czego jeden z płodów bywa niekiedy znacznie lepiej rozwinięty od drugiego. W trakcie kolejnych podziałów komórkowych z poszczególnych list’ ków zarodkowych formują się tkanki i narządy:

Początkowo rozwój zarodka jest niezmiernie szybki. Jajo ma ok. 0,2 mm średnicy i waży 0,004 mg, po wniknięciu plemnika 0,005 mg. Gdyby tempo jego rozwoju, jakie ma miejsce w pierwszym miesiącu po zapłodnieniu, utrzymało się nadal do 20 r.ż., jeden osobnik miałby wymiary całego znanego wszechświata. To szybkie tempo znacznie maleje, jest jednak na tyle szybkie nawet po urodzeniu, że gdyby pozostało ta- kie jak w 1 r.ż., osobnik dorosły miałby blisko kilkaset metrów wysokości, a ważyłby kilkadziesiąt milionów kg.

W 4-5 tygodniu życia płodowego można zaobserwować początek rozwoju szkieletu oraz układu nerwowego (rys. 11.15), w 6-7 tygodniu, gdy zarodek’ ma 6-12 mm długości, widoczna jest już głowa, serce, klatka piersiowa i brzuch, zaczynają się też formować kończyny, istnieją już narządy pierwotne,

W 8-9 tygodniu zarodek waży 1,2 g i ma długość 21-30 mm. Jego kształty są już wyraźnie ludzkie, chociaż o swoistych proporcjach. Zmiana tych proporcji, polegająca na nierównomiernym wzrastaniu poszczególnych części, następuje stopniowo w dalszych fazach rozwoju zarodka, który od tej pory nazywany jest płodem. 26-tygodniowy płód jest już zdolny do ruchów całego ciała odczuwanych przez matkę jako „kopanie”. Ruchy te mają ważne znaczenie stymulujące rozwój układu mięśniowego oraz nerwów ruchowych, przyspieszają także rozwój elementów kostnych, do których dane mięśnie się przyczepiają.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>