ROLA HORMONÓW W ROZWOJU CZŁOWIEKA

Genetyczne sterowanie rozwojem człowieka jest możliwe dzięki związkom chemicznym zwanym hormonami. Aktywność hormonalna jest ściśle związana z czynnością ośrodkowego układu nerwowego, a szcze-‚ golnie z podwzgórzem (rys. 10.1), które w łączności z innymi częściami mózgowia wydziela związki chemiczne zwane neurohormonami. Neurohormony odgrywają rolę czynników uwalniających lub hamujących, tj. wpływają na aktywność przysadki – gruczołu dokrewnego położonego pod przednią częścią mózgu. Neurohormony przedostają się do przysadki wzdłuż dróg nerwowych i mają działanie specyficzne, tj. określony neu- rohormon pobudza przysadkę do wydzielania ściśle określonego hormonu, stymulującego z kolei działanie gruczołów dokrewnych położonych obwodowo. Hormony wydzielane przez przysadkę zwane są tropowymi.

Przysadka dzieli się na trzy płaty. Płat przedni odgrywa ważną rolę w sterowaniu rozwojem człowieka, wydziela bowiem hormony stymulujące zarówno bezpośrednio procesy rozwojowe, jak i poprzez inne gruczoły dokrewne. Tak więc wpływa na tarczycę, nadnercza i gonady (rys. 10.1). Gruczoły te wydzielają hormony do krwi i tą drogą ich działanie chemiczne przenosi się na odpowiednie tkanki w całym ciele oraz wpływa na procesy przemiany materii, dymorfizm płciowy, czynność układu nerwowego (wtórnie), na kształtowanie się różnic psychofizjologicznych, okresowych zmian nastrojów oraz samopoczucia, współdziałają także w kształtowaniu się odporności organizmu (produkcji przeciwciał). Większość hormonów wykazuje dodatkowe wzajemne powiązania w działaniu, stąd brak jednego może zahamować lub obniżyć skutki działania innych.

Płat przedni przysadki, sterujący procesami rozwoju, wydziela kilka hormonów znanych pod spolszczonymi nazwami angielskimi. Także ich używane powszechnie skróty pochodzą od angielskich nazw. Wydzielany przez przysadkę hormon tyreotropowy (TSH od thyreosomatotropic hormon) działa na tarczycę, która pod jego wpływem wydziela tyroksynę (rys. 10.2). Hormon wzrostu (w odróżnieniu od znanego u zwierząt hormonu somatotropowego – STH zwany ludzkim – HGH) kontroluje ogólnie rozrost tkanek, szczególnie rozwój tkanki kostnej. Hormon adre- nokortykotropowy (ACTH) pobudza korę nadnerczy do wydzielania kor- tykoidów i androgenów. Hormony gonadotropowe: folikulostymulina (FSH) i hormon luteinizujący (LH), stymulują jądra do wydzielania testosteronu (androgenu jądrowego), jajniki zaś do wydzielania estrogenów i progesteronu. Hormon zwany prolaktyną (LTH) wpływa na rozwój gruczołów sutkowych (rys. 10.2).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>