Przemiana materii

Komórki złożonych ustrojów zwierzęcych czerpią substancje niezbędne do przemiany materii z krwi za pośrednictwem płynów pozakomórko- wych. Procesy przemian wewnątrzkomórkowych zachodzą w różnych elementach strukturalnych komórki, których funkcje (tab. 4.8) umożliwia ich budowa chemiczna, poznana dokładniej dzięki badaniom za pomocą mikroskopu elektronowego. Budowa błony komórkowej umożliwia prze-

Cytoplazma białka beztlenowe przemiany materii chodzenie różnych substancji chemicznych z płynu pozakomórkowego do wnętrza komórki i odwrotnie. Zjawisko to nosi nazwę transportu przez błonę i może przebiegać: 1) na zasadzie dyfuzji (transport bierny): 2) jako tzw. transport ułatwiony, gdy przenoszenie przyspieszają specjalne jednokierunkowe przenośniki, przypuszczalnie o charakterze enzymów: 3) jako transport czynny cząsteczek zachodzący w kierunku przeciwnym (do gradientu stężeń przy udziale określonych przenośników użytkujących energię wewnątrzkomórkową.

Źródłem energii w komórkach zwierzęcych i w komórkach ustroju ludzkiego są procesy biologicznego utleniania, zwane często również „spalaniem” komórkowym. Zachodzą one pod wpływem różnych enzymów i polegają na wielostopniowej degradacji cukrów, aminokwasów oraz kwasów tłuszczowych, a końcowymi ich produktami są: dwutlenek węgla, woda, niektóre związki azotu (mocznik, amoniak i kwas moczowy) i związki siarki. Nieznaczna tylko część materiału energetycznego pochodzi z elementów budulcowych komórki. Energia biologicznego utleniania w dużej części służy do wytwarzania wysokoenergetycznych związków fosforowych z głównym adenozynotrójfosforanem (APT), który z kolei jest źródłem energii dla enzymów i endoergicznych reakcji syntez anabolizmu komórkowego (rys. 4.4.). Równolegle wytwarza się energia cieplna, która powstaje także przy innych przemianach energetycznych i umożliwia utrzymanie termicznych warunków korzystnych dla zachodzących przemian. Ma to szczególne znaczenie dla organizmów stałocieplnych.

Podstawą życia i mnożenia komórek jest synteza kwasów nukleinowych i białek. Synteza DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) następuje w jądrze przez powielenie (replikację) i wymaga ze strony komórki wkładu energetycznego, materiału budulcowego oraz odpowiednich enzymów. Nukleoproteidy DNA determinują cechy dziedziczne komórki programując tworzenie RN A, a przez to syntezę białek komórkowych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>