Przekazywanie materiału genetycznego

Do zrozumienia zjawisk dziedziczenia konieczne jest także poznanie sposobu przekazywania materiału genetycznego komórkom potomnym. Jak wiadomo, organizm rozwija się z zapłodnionego przez plemnik jaja, zwanego od tej chwili zygotą. Jajo i plemnik (gamety) posiadają po 23 chromosomy, a tworząca się z ich połączenia zygota ma już pełny komplet 46 chromosomów (22 pary chromosomów autosomalnych i 2 chromosomy płciowe). Zygota dzieli się na dwie komórki potomne, a te na dalsze. W ten sposób powstają miliony komórek, z których utworzone jest nasze ciało. Odnawianie się w trakcie życia organizmu niektórych komórek polega także na podziale komórek macierzystych na potomne, które zaczynają swe życie „od nowa”. Aby komórki potomne miały zawsze pełny materiał genetyczny, musi nastąpić podwojenie ilości DNA komórki macierzystej na drodze replikacji (rys. 9.9). Dopiero wtedy komórka może się podzielić (mitoza) na dwie potomne.

W jądrze mterfazalnym (rys. 9.10 a) chromosomy nie są w komórce widoczne. Wyodrębniają się (następuje ich spiralizacja) dopiero w okresie profazy (rys. 9.10 b-c). Każ_ chromosom składa się wtedy z dwóch chromatyd siostrzanych, złączanych centromerem (rys. 9.10 c). Dotyczy to wszystkich chromosomów w komórce. W profazie komórka posiada podwójną ilość materiału genetycznego, którego replikacja nastąpiła w fazie S cyklu komórkowego (rys. 9,11). Błona jądrowa zanika pod koniec profazy. Pomiędzy biegunami komórki pojawiają się wtedy cienkie włókna białkowe, zwane wrzecionem kariokinetycznym (rys. 9.10 c). W kolejnym okresie, zwanym metafazą, chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki, a ich centromery połączone są z włóknami wrzeciona (rys. 9.10 d). Pary chromatyd siostrzanych rozdzielają się w anafazie i wzdłuż wrzeciona wędrują do przeciwległych biegunów komórki (rys. 9.10 e). W telofazie chromosomy siostrzane, nie złączone już teraz centromerem, który także uległ podziałowi, zgrupowane są na dwóch przeciwnych biegunach (rys. 9.10 f). Zanika wrzeciono, chromosomy ulegają despiralizacji i tworzy się błona jądrowa (jądro interfa- zalne). Rozpoczyna się podział cytoplazmy na dwie komórki potomne siostrzane i wytworzenie dzielącej je błony cytoplazmatycznej (rys. 9.10 g).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>