Organizacja dnia dziecka

Fizjologiczną podstawą dobrej organizacji rozkładu dnia dziecka jest wyrobienie u niego odruchów warunkowych na czas. Jeżeli w każdym dniu o jednym i tym samym czasie uczeń wykonuje określone zajęcia, np. kładzie się spać, spożywa posiłki itp., to stosunkowo szybko wyrabia się u niego „odruch na czas”, tzn. ustrój jest przygotowany do wykonania określonego zajęcia (czynności) powtarzającego się w tym samym czasie z dnia na dzień. Te same godziny spożywania posiłków sprawiają, że dziecko je z lepszym apetytem, stałe godziny snu ułatwiają zasypianie, a stałe godziny odrabiania lekcji w domu skracają okres wdrożenia do tych czynności. Przy przestrzeganiu systematyczności w rozkładzie dnia dziecka wyrabia się u niego optymalny fizjologiczny rytm pracy ustroju, ułatwiający przebieg wszystkich procesów życiowych, wydajność pracy i skuteczność wypoczynku.

Rozpatrzmy organizację trybu życia dziecka na przykładzie uczniów w młodszym wieku szkolnym. Każdy dzień zaczyna się od przebudzenia. Powinno to mieć miejsce ok. 6.30, ponieważ nauka w szkole zaczyna się o godzinie 8, a dziecko w wieku 7-10 lat na wykonanie szeregu obowiązkowych czynności i zajęć przed szkołą musi poświęcić ok. 1,5 godziny. Przed śniadaniem, w przeciągu ok. pół godziny, uczeń powinien zasłać łóżko (3-5 min), wykonać gimnastykę poranną (ok. 10 min), umyć się j ubrać (ok. 15 min). Należy w tym miejscu podkreślić ważne znaczenie gimnastyki, która szybko likwiduje poranną senność. U dzieci nie ćwiczących obserwuje się na pierwszej lekcji w szkole obniżenie aktywności w klasie, rozproszenie uwagi itp.

Następne pół godziny poświęcone jest na zjedzenie śniadania. Na drogę do szkoły należy przewidzieć tyle czasu, aby dziecko bez pośpiechu mogło do niej dojść na czas.

Po powrocie ze szkoły, uczeń powinien spożyć obiad, najlepiej ok, godziny 13-14, Uczniom klas pierwszych, a także dzieciom o złym stanie zdrowia, rekonwalescentom itp. zaleca się po obiedzie odpoczynek ok. godziny, natomiast pozostałe dzieci powinny iść na spacer Celem tego wypoczynku jest przede wszystkim usunięcie zmęczenia centralnego układu nerwowego, szczególnie obciążonego zajęciami szkolnymi, długim siedzeniem w ławce itp. Jak wynika z obserwacji, uczniowie ok 18 godzin na dobę są w bezruchu (siedzą, leżą, stoją) i zaledwie czwartą część doby w ruchu, co jest niedostateczne do prawidłowego rozwoju organizmu. Stąd tak duży nacisk kładzie się na wypoczynek w ruchu Poobiedni pobyt na powietrzu powinien trwać ok. 2 godzin.

Po powrocie ze spaceru czy innych zajęć ruchowych na powietrzu uczeń przystępuje do przygotowywania lekcji w domu. Powinien on mieć do tego celu osobne miejsce w domu, w pomieszczeniu dobrze wy wietrzonym, cichym, przystosowanym do tej pracy. Powinien mieć swoje krzesło i stolik odpowiedniej wielkości (p. uwagi odnoszące się do ławek szkolnych, str. 162) dobrze oświetlony światłem naturalnym, padającym z lewej strony lub z przodu.

Ze względów klimatycznych przez znaczną część roku konieczne jest także posługiwanie się światłem sztucznym. Lampa na stole powinna spełniać podobne warunki jak oświetlenie sztuczne w szkole. Wystarczy na ogół zainstalowanie żarówki o mocy 40-60 watów. Ponadto uczeń powinien mieć miejsce na przechowywanie swoich rzeczy – zeszytów książek itd.

Czas odrabiania lekcji powinien być stały. Nie należy zaczynać przygotowania lekcji wcześniej niż o godzinie 15.30, ponieważ w okresie wcześniejszym sprawność ustroju, a zwłaszcza centralnego układu nerwowego, jest jeszcze obniżona w wyniku niepełnego wypoczynku po zajęciach szkolnych. .

Odrabianie lekcji przez uczniów pierwszej klasy poczynając od drugiego półrocza nie powinno trwać dłużej niż godzinę, uczniów drugiej i trzeciej klasy – ok. 1,5 godziny. Nie mniej ważna obok warunków do odrabiania lekcji jest organizacja tych zajęć w domu.

Fizjologiczne możliwości dziecka w tym wieku sprawiają, że nie może ono pracować bez przerwy dłużej niż 25-30 min, Z tego względu mniej więcej co pół godziny należy pozwolić dziecku odpocząć przez ok. 10 min – tj. umożliwić przede wszystkim poruszanie się, które zmniejszy zmęczenie wywołane nieruchomym siedzeniem.

Fizjologiczne skutki poszczególnych rodzajów czynności sprawiają, że nie jest obojętne dla ucznia, jak przygotowuje lekcje. Ponieważ z wielu badań wynika, że uczniom klas najmłodszych, a zwłaszcza uczniom klas pierwszych, największą trudność sprawia pisanie, celowe jest rozpoczynanie od niego odrabiania lekcji. Czas nieprzerwanego pisania bez wyraźnego zmęczenia jest jednak u uczniów najmłodszych bardzo krótki i wynosi u dzieci 7-letnich ok. 3 min, zwiększając się wraz z wiekiem. Stąd obok wspomnianych przerw dłuższych konieczne są mikropauzy.

Po zakończeniu odrabiania lekcji dziecko powinno mieć zapewnioną możliwość ponownego pobytu na powietrzu, a przynajmniej zajęć ruchowych przez ok. 1,5 godziny. O godzinie 18.30 powinna być kolacja. Czas między kolacją a snem, tj. ok. godziny, powinien być poświęcony na „zajęcia dowolne”, wg wyboru dziecka. Może to być czytanie książek, rysowanie, oglądanie telewizji. O godzinie 20 uczeń powinien przygotować się do snu, tak aby pół godziny później położyć się spać.

W związku z upowszechnieniem telewizji na specjalną uwagę zasługuje omówienie sposobu korzystania z tego źródła’masowego przekazu, ponieważ jest to istotne z punktu widzenia zdrowia dziecka. .

Jest to przede wszystkim duże obciążenie psychiczne i umysłowe dla dziecka. Jeśli więc np. uczeń ogląda telewizję przed odrabianiem lekcji lub bezpośrednio po tych zajęciach, zmęczenie tymi wysiłkami kumuluje się, prowadząc do przemęczenia, bądź też sprawność umysłowa ucznia bardzo się obniża, przedłużając w ten sposób czas odrabiania lekcji. Z tych względów uczniowie w młodszym wieku szkolnym nie powinni oglądać audycji telewizyjnych dłużej niż godzinę i w zasadzie nie częściej niż 2-3 razy w tygodniu.

Omówiona wyżej organizacja trybu życia dziecka dotyczyła uczniów uczęszczających do szkoły na pierwszą zmianę, tj. rozpoczynających naukę o godzinie 8. Natomiast w odniesieniu do uczniów zaczynających lekcje później należy odpowiednio zmieniać czas poszczególnych zajęć – pobytu na powietrzu, odrabiania lekcji itp., zawsze zachowując zasadę naprzemienności nauki (pracy) i wypoczynku.

Jeśli chodzi o dzień wolny od zajęć szkolnych, to ze względu na bardzo rozpowszechnione zjawisko niedosypiania uczniowie mogą wstawać ok. 2 godziny później niż w zwykły dzień. Nie powinni w tym dniu odrabiać lekcji, a maksymalną ilość czasu poświęcać na pobyt na powietrzu, możliwie z dala od terenów zapylonych, hałaśliwych.

W zapobieganiu przemęczeniu olbrzymią rolę odgrywa sen, ponieważ jest to okres pełnego wypoczynku dla całego ustroju – dla centralnego układu nerwowego, który w tym czasie znajduje się w fazie hamowania, dla układu mięśniowego, a także dla narządów zmysłów – wzroku -i słuchu, które są szczególnie obciążone w czasie zajęć szkolnych. Fizjologiczne normy długości snu dla poszczególnych grup wieku (rys, 7.9) powinny być ściśle przestrzegane, zwłaszcza że ostatnio wprowadzone zmiany w nauczaniu zmuszają uczniów do intensywniejszej pracy, a więc i wymagają w konsekwencji pełniejszego wypoczynku. Natomiast stałe niedosy- pianie jest jedną z głównych przyczyn rozwoju nerwic u dzieci. Zaobserwowano nawet w takich przypadkach zaburzenia rozwoju fizyczńego.

Podany powyżej schemat organizacji dnia uczniów klas młodszych w ogólnym zarysie może mieć zastosowanie w odniesieniu do wszystkich uczniów. Zmianie przede wszystkim ulegają proporcje między czasem pracy a wypoczynku. Wraz z wiekiem wydłuża się bowiem czas pracy (nauki w szkole i w domu, zajęć obowiązkowych itp.), a skraca się czas wypoczynku (pobytu na powietrzu, snu nocnego itp.), jak te widać na tabeli 7.1

Wszystkie podane normy i zalecenia mają charakter orientacyjny, przybliżony i dlatego zależnie od indywidualnych cech ’dziecka (np. stan zdrowia, nawet pleć) powinny być odpowiednio modyfikowane.

Podobne zasady obowiązują przy organizacji trybu życia dzieci i młodzieży w internatach, półinternatach oraz innych placówkach wychowania.

Powyżej omówiono jedynie organizację części pracy ucznia, jaką jest przygotowanie lekcji w domu. Podstawowym jednak elementem tej pracy są zajęcia na terenie szkoły, które przede wszystkim decydują o obciążeniu pracą, o jej wpływie na ustrój.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>