Omówienie i uzasadnienie zalecanych norm żywienia

Zalecenia dotyczące wartości energetycznej pożywienia i ich fizjologiczne podstawy. Zapotrzebowanie energetyczne człowieka wyznaczono głównie na podstawie badań nad wysokością dobowych wydatków energetycznych: według nich określano ilość składników odżywczych dostarczających w ciągu doby równoważną ilość energii chemicznej. Opierano się również,. zwłaszcza w badaniach małych dzieci, na danych co do wartości energetycznej dobowych racji pokarmowych dowolnie spożywanych przez dłuższy okres.

Wydatki energetyczne oceniano za pomocą badań doświadczalnych: 1) na podstawie ilości energii cieplnej oddawanej z ustroju do otoczenia (kalorymetria bezpośrednia), 2) na podstawie ilości tlenu zużytego przez ustrój w danym czasie (kalorymetria pośrednia).

Najniższy poziom wydatków energetycznych w ustroju związany z procesami metabolicznymi, które umożliwiają utrzymanie życia, nazwano podstawową przemianą materii. Praktycznym jej wskaźnikiem, jest wartość przemiany spoczynkowej, którą określa się u człowieka w stanie spoczynku fizycznego i spokoju psychicznego, po co najmniej półgodzinnym wypoczynku w pozycji leżącej, w warunkach komfortu klimatycznego j w 12 godzin po posiłku.

Około 43% spoczynkowej przemiany materii stanowi wartość przemian w narządach wewnętrznych, tj. w wątrobie, mózgu, sercu i nerkach: masa tych narządów przedstawia tylko 5,5% ogólnej masy ciała, dorosłego mężczyzny. U niemowląt i małych dzieci masa tych narządów jest w stosunku do ciężaru ciała znacznie większa, a równocześnie znacznie wyższa jest spoczynkowa przemiana materii na jednostkę masy ciała w’ porównaniu z dorosłymi. Aktywność narządów wewnętrznych dzieci wiąże się z potrzebami metabolicznymi wzrastania, szczególnie intensywnego w pierwszym roku życia. Różnice wysokości podstawowej przemiany materii między mężczyznami i kobietami są najprawdopodobniej zależne od specyficznej dla płci proporcji hormonów. Wysokość przemiany spoczynkowej maleje z wiekiem od urodzenia przez cały okres dojrzałości oraz starzenia.

Przyswajanie pożywienia i każda, nawet drobna aktywność fizyczna podnosi poziom wydatków energetycznych. Wzrost przemiany materii wywołany spożywaniem pokarmu może być różny w zależności od proporcji składników odżywczych i stanu odżywienia konsumenta. Przeciętnie przy mieszanym pożywieniu wydatki energetyczne podnoszą się o wartość ok. 10% podstawowej przemiany materii (tzw. swoiście dynamiczne działanie pokarmu).

Wyraźny, niekiedy bardzo wysoki wzrost wydatków energetycznych powodują czynności człowieka połączone z pracą mięśniową i wysiłkiem fizycznym. Całkowite wydatki energetyczne w czasie pracy, oznaczone doświadczalnie przy wykonywaniu różnych czynności (tab. 4.13), są proporcjonalne do ciężaru ciała i obniżają się z wiekiem.

Przykładowe podstawowe wyliczenie dobowych wydatków energetycznych dorosłych, ustalone dla „wzorcowego mężczyzny” i „wzorcowej kobiety” przez międzynarodową grupę ekspertów, podaje tabela 4.14. Wzorcowy mężczyzna waży 65 kg, wzorcowa kobieta 55 kg, należą do wartości przybliżonej wyliczone na podstawie danych o przemianie spoczynkowej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>