Mierniki zdrowia

Aby ochrona zdrowia mogła być realizowana skutecznie i we właściwym zakresie, konieczne jest dokonywanie oceny stanu zdrowotnego ludności. Niestety nie dysponujemy bezpośrednimi, pozytywnymi, całościowymi miernikami zdrowia, rozumianego jako wartość pozytywna, obejmująca wiele elementów {przystosowanie fizyczne, psychiczne, społeczne).

Dlatego też wykorzystuje się mierniki pośrednie. Wśród tej kategorii mierników stosowanych do oceny zdrowia ludności wyróżnia się trzy zasadnicze grupy:

– mierniki związane ze stanem zdrowia poszczególnych osób lub populacji (dane demograficzne, dane o zgonach, zachorowaniach, o stanie odżywiania, rozwoju, sprawności fizycznej i psychicznej organizmu itp.):

– dane charakteryzujące warunki środowiskowe, które wpływają na stan zdrowia, czyli tzw. warunki zdrowotne (sytuacja żywnościowa kraju, poziom uprzemysłowienia, wykształcenia, zatrudnienie, wypoczynek ludności, pomoc społeczna itp.):

– dane charakteryzujące aparat i działalność służby zdrowia.

Każda z tych trzech grup mierników charakteryzuje odmienne zagadnienia i z tego względu nie można ich traktować jako równorzędne. Chociaż więc działalność służby zdrowia, a także warunki zdrowotne decydują o zdrowiu ludności, to jednak do właściwych mierników stanu zdrowia można zaliczyć tylko te, które wymieniono w grupie pierwszej. Wśród mierników związanych ze stanem zdrowia ludności można wyróżnić trzy:

– wskaźniki pozytywne, określające pośrednio stan zdrowia:

– wskaźniki negatywne, opisujące stopień braku zdrowia (występowanie choroby):

– wskaźniki pośrednie, oceniające pośrednio stan zdrowia.

Mierniki zdrowia – kontynuacja

Za pozytywne mierniki zdrowia przyjmuje się umownie określony stopień rozwoju oraz sprawności poszczególnych narządów, układów oraz całego organizmu, obserwowany na podstawie objawów bądź metodami klinicznymi, a niekiedy mierzony próbami laboratoryjnymi.

Wśród najczęściej badanych zmiennych określających zdrowie od strony pozytywnej można wyróżnić kilka podstawowych grup. Pierwszą grupę stanowią cechy odnoszące się do rozmiarów ciała bądź jego ciężaru. Należą do nich pomiary wysokości ciała, długości poszczególnych jego odcinków, obwody, ciężar, powierzchnia itp., umożliwiające obliczenie różnych wskaźników pochodnych, np. wyrażających proporcje ciała.

Drugą grupę stanowią zmienne dotyczące składników ciała, np. tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej masy ciała, płynów ustrojowych itp. Trzecia grupa obejmuje zmienne charakteryzujące procesy dojrzewania organizmu, takie jak dojrzałość szkieletowa, zębowa, morfologiczna, płciowa, dojrzałość emocjonalna, psychiczna, społeczna.

Wreszcie czwarta grupa to te wskaźniki, które opisują stan czynnościowy ustroju, jego wydolność (np. krążenia, oddychania) i sprawność (siła, wytrzymałość, zwinność itp.). Wykorzystanie w praktyce pozytywnych mierników zdrowia w chwili obecnej może być traktowane wyłącznie jako uzupełnienie mierników negatywnych. Tak więc ciągle jeszcze mierzymy raczej brak zdrowia, tj. oceniamy występowanie chorób lub ich skutki.

Dane o zachorowaniach są najczęściej stosowanym negatywnym miernikiem stanu zdrowia. Należy jednak podkreślić, że liczbowe ujęcie danych o chorobach jest sprawą skomplikowaną i z tego względu informacje te rzadko są dokładne i kompletne.

Najczęściej stosowanymi wskaźnikami rozpowszechnienia chorób wśród danej ludności są zapadalność (zachorowalność) i chorobowość. Zapadalność mówi o liczbie nowych kolejnych zachorowań na daną jednostkę chorobową, np. grypę, odrę itd., na określonym terenie (np. kraju) w określonymi czasie, najczęściej w ciągu roku, w przeliczeniu na tysiąc, 10 tys. lub 100 tys. mieszkańców. Natomiast chorobowość informuje o liczbie chorujących (bez względu na czas, w którym doszło do zachorowania) na jakąś jednostkę chorobową (np. cukrzycę, gruźlicę itp.) na określonym terenie przez określony czas. Wskaźniki chorobowości stosuje się głównie do chorób przewlekłych, w których ważna jest znajomość nie tylko liczby przypadków nowych zachorowań, ale i liczby wszystkich chorych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>