Jod, miedź i chrom

Żelazo występuje w związkach posiadających właściwości oksydore- dukcyjne oraz pełniących funkcję przenośnika tlenu, jak hemoglobina krwi, mioglobina mięśni oraz enzymy komórkowe z grupy cytochromów. W codziennym pożywieniu najwięcej żelaza pochodzi z produktów mięsnych, mniej z warzyw i owoców. Znaczna część żelaza żółtka jaj i produktów zbożowych występuje w związkach niestrawnych. Bardzo mało żelaza jest w mleku. Niedobór żelaza w pożywieniu, stosunkowo częsty także w krajach rozwiniętych, powoduje występowanie niedokrwistości niedobarwliwej.

Jod jest nieodzowny do produkcji hormonów tarczycy, toteż 1/4 ustrojowego jodu znajduje się w tym gruczole. Z produktów spożywczych bogate w jod są niektóre ryby morskie i owoce (cytryny, czereśnie, wiśnie). Niedobór jodu powoduje przerost tarczycy (wole) i może prowadzić do obniżonej produkcji jej hormonów. Na terenach o niskiej zawartości jodu dodatek np. jodku potasu do soli kuchennej zapobiega występowaniu tego niedoboru.

Cynk, składnik wielu enzymów, jest niezbędny w syntezie kwasów nukleinowych oraz białek. Wpływa też on na przechodzenie glukozy do komórek i jej wykorzystanie. Bogate w cynk są produkty mięsne, strączkowe i mleko. Przewlekły niedobór cynku wywołuje opóźnienie rozwoju i dojrzewania , kostnego u dzieci oraz dojrzewania płciowego u młodzieży.

Miedź występuje w osoczu i w krwinkach czerwonych i jest konieczna do prawidłowej gospodarki żelazem, syntezy kolagenu oraz prawidłowego stanu kości. Jej niedobór powoduje anemię oraz zmiany w tkance kostnej. Do produktów zasobnych w miedź należą wątroba, liczne gatunki ryb oraz rośliny zielone. Wysokie dawki miedzi są toksyczne.

Kobalt jest niezbędny dla ludzi jako składnik wit. B12. U bydła przy braku kobaltu w pożywieniu obserwowano niedokrwistość, która ustępowała po podaniu tego pierwiastka, służącego prawdopodobnie do syntezy wit. B12 przez mikroflorę bakteryjną.

Chrom ma znaczenie biologiczne prawdopodobnie tylko w związkach trójwartościowych. Przy ich niedoborze obniża się wrażliwość tkanek obwodowych na działanie insuliny, a tym samym obniża się tolerancja glukozy.

Związki chemiczne krążą stale między komórką a jej mikrośrodowiskiem

W każdej komórce, także w zróżnicowanych komórkach ustrojów zwierzęcych i człowieka, występują wszystkie omówione związki i elementy mineralne, a ogólna liczba cząsteczek dochodzi do wartości astronomicznych, które dla orientacji zabrano w tabeli 4.7.

Związki chemiczne krążą stale między komórką a jej mikrośrodowi- skiem, a także podlegają przemianom wewnątrzkomórkowym, niezbędnym do utrzymania życia komórki i ustrojów wielokomórkowych. W czasie przemian w komórce zachodzą równocześnie:

– a) tworzenie (synteza) wielkocząsteczkowych związków budulcowych i regulujących procesy życiowe (anabolizm):

– b) rozpad związków złożonych, połączony w końcowej fazie z utlenianiem biologicznym (katabolizm): procesy te dostarczają energii do syntez.

W przeciwieństwie do organizmów roślinnych organizmy zwierzęce nie mają zdolności syntezy związków organicznych z materiału nieorganicznego, z wyjątkiem niektórych form przejściowych między światem zwierzęcym i roślinnym. Ustrój ludzki musi więc czerpać zarówno materiał energetyczny, jak i podstawowe związki do syntez komórkowych z substancji organicznych wytwarzanych w organizmach roślinnych. Do komórek ustrojowych dochodzą glukoza, aminokwasy, kwasy tłuszczowe i witaminy, a także elementy mineralne: te ostatnie, z nielicznymi wyjątkami, mogą pochodzić ze związków nieorganicznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>