Genetyczne uwarunkowania w rozwoju osobniczym

Już od najwcześniejszego okresu zarodkowego rozwój odbywa się pod kontrolą genów. Przebieg jego jest jednak bardzo specyficzny, gdyż wprawdzie każda komórka zarodka ma taki sam zestaw genów, ale z pewnych grup komórek (co zależy od ich położenia względem biegunów zarodka) różnicują się odmienne typy tkanek. Zjawisko to, zwane „kanalizacją rozwoju”, tłumaczone jest układem pól w bruzdkującej bla- stuli. Już z tego wynika, że udział własnych genów zarodka jest tu stosunkowo mały. Stosunki te oddaje wyliczenie udziału poszczególnych czynników w kształtowaniu się zmienności ciężaru urodzeniowego (rys. 9.30). Wpływ genotypu płodu wynosi ok. 18% wobec 20% udziału genotypu matki, a 62% wpływów środowiskowych i paragenetycznych.

O tym, że przebieg rozwoju płodowego wpływa na dalszy rozwój dziecka, a nawet jego stan w wieku dorosłym, można przekonać się po- zmienności ciężaru urodzeniowego równując rozwój dzieci o różnym ciężarze urodzeniowym (rys. 9.31). Rozwój w okresach wcześniejszych ma zatem znaczenie dla przebiegu rozwoju w okresach późniejszych, a ponadto istnieje pewne ukierunkowanie rozwoju. Dzieci rozwijają się w ramach populacji pewnymi szlakami. Stąd dziecko wysokie w porównaniu ze swymi rówieśnikami w młodym wieku zazwyczaj zajmuje podobne miejsce w swej grupie jako dorosły. Utrzymywanie genetycznie uwarunkowanej linii rozwoju w grupie analogicznie żywionych i wychowywanych rówieśników jest bardzo konsekwetne. Potwierdzeniem powyższego jest np. fakt, że rozwój zaburzony na skutek niedożywienia, przewlekłej ciężkiej choroby czy unieruchomienia zostaje wyrównany z chwilą ustąpienia przyczyn zaburzenia. Zazwyczaj dziecko wraca wówczas na tor rozwoju, który był mu właściwy w ramach populacji przed zaburzeniem (rys. 9,32). Rzecz przy tym istotna, że wyrównanie jest tym szybsze i skuteczniejsze, im krócej zaburzenie trwało, ponieważ organizm nie zdołał się jeszcze przestawić na inny typ rozwoju. Wyrównanie następuje również łatwiej, gdy zaburzenie miało miejsce w okresie rozrostu, a nie w fazie dzielenia się komórek (proliferacji). Wynika stąd, że genetycznie silniej uwarunkowane są procesy dzielenia się komórek, aniżeli zwiększania się ich wielkości czy masy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>