Genetyczne sterowanie rozwojem

Rozwój osobniczy człowieka od jego poczęcia aż do śmierci nazywany jest ontogenezą. Jest to proces bardzo złożony, który przebiega w odmienny sposób w poszczególnych etapach. Rozwój osobniczy polega na zwiększaniu się wymiarów i masy ciała, co nazywamy rozrostem, na doskonaleniu się strukturalnym, co nazywamy różnicowaniem, oraz na doskonaleniu się funkcjonalnym, co nazywamy dojrzewaniem. Rozwój danej cechy może przebiegać na wysokim poziomie (dane dziecko jest w każdej klasie wieku wyższe od swych rówieśników) lub na niskim (dziecko jest niższe od swych rówieśników). Zjawisko to nazywamy odmienną kinetyką rozwoju. Kinetyka rozwoju polega więc na przebiegu rozwoju na odmiennym poziomie. Rozwój dwojga dzieci może być jednakowo szybki w czasie lub różnić się szybkością. Jedno dziecko może przyrosnąć w ciągu roku 5, a inne 8 cm. W dodatku w pewnych okresach wszystkie dzieci rozwijają się szybciej (tak jest w ciągu pierwszych lat życia oraz w okresie pokwitania), podczas gdy w innych wolniej (np. Ok. 4-7 r.ż.). Istnieje więc określony rytm rozwoju, nieco różny u poszcze- gólnych dzieci, ale pozostający w ramach ogólnego podobieństwa rozwoju ontogenetycznego. Szybkość rozwoju i jego rytm nazywamy dynamiką rozwoju.

Szybkość ogólna oraz rytm rozwoju są uwarunkowane genetycznie, głównie poprzez genetyczną kontrolę produkcji hormonu wzrostu oraz procesy przemiany materii. Bardzo silnie uwarunkowane genetycznie jest różnicowanie i dojrzewanie. W dodatku kolejność pojawiania się poszczególnych przejawów rozwoju jest genetycznie kontrolowana silniej niż czas, w jakim to następuje (np. kolejność a czas kostnienia). Tak więc kolejność wyrzynania się zębów, rozwoju konkretnych ruchów jest bardzo ściśle ustalona u wszystkich dzieci, a odchylenia w tym zakresie mogą być uważane za zaburzenia rozwoju. Środowisko wpływa w bardzo małym stopniu na kolejność przejawów rozwoju. Ma ono natomiast znaczny wpływ na szybkość rozwoju, a tym samym na czas, w jakim dane cechy lub objawy się pojawiają.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>