Faza bierności

W momencie urodzenia noworodek osiąga 5,6% ciężaru ciała właściwego osobie dorosłej, 16% powierzchni ciała, 34% wysokości, 41% wielkości klatki piersiowej i aż 62% wielkości głowy. Przyjście na świat jest poważnym stresem dla dziecka, które opu- . ściwszy łono matki styka się ze środowiskiem zewnętrznym. Wciągnięcie do płuc powietrza i przecięcie łączącej go z matką pępowiny stanowią elementy usamodzielnienia się ustroju. Od tego momentu dziecko jest zdane na siły życiowe własnego organizmu, aczkolwiek jest jeszcze na tyle niezaradne, że nie mogłoby żyć bez opieki innych ludzi. Zadanie to spełnia najlepiej matka, i to nie tylko w sensie biologicznym (pokarm), lecz i emocjonalnie (kontakt psychiczny z dzieckiem). Ona też jest dla dziecka najwłaściwszym dawcą pokarmu, który zawiera składniki odżywcze, hormonalne i odpornościowe.

Okres noworodkowy charakteryzuje się pewnym zastojem rozwoju, co jest zapewne skutkiem przystosowywania się wielu funkcji organizmu do warunków poza ustrojem matki. Wobec stosunkowo dużej powierzchni ciała względem jego masy noworodek jest bardzo wrażliwy na zmiany temperatury otoczenia, a jego własna termoregulacja nie jest jeszcze ukształtowana. Nikła jest także własna produkcja ciepła wobec małej masy mięśniowej. Natomiast sprawne jest działanie układu sercowo- -naczyniowego, ponieważ krążenie działało już w czasie życia płodowego, mając w dodatku do pokonania opór naczyń łożyska. Po urodzeniu obciążenie układu krążenia zwiększa się w następstwie rozpoczęcia czynności oddechowych płuc oraz czynności wątroby. Częstość skurczów serca jest u niemowlęcia duża (180 na minutę), co jest zresztą wyrazem ogólnej prawidłowości: mała masa ciała – duża częstość tętna: potem z wiekiem tętno maleje. Już w kilka dni po urodzeniu wynosi 125 skurczów na minutę. Mniej sprawne jest działanie naczyń, gdyż ich sieć nie jest jeszcze dostatecznie rozgałęziona, szczególnie słabo rozwinięte są naczy- nia włosowate, skąd wynikają niedostatki w transporcie tlenu i elementów odżywczych do tkanek.

W wielu podziałach okres od urodzenia do rozpoczęcia chodzenia i mówienia zwany jeW niemowlęcym. Jest to jednak okres niejednorodny pod względem rozwoju, a szczególnie gospodarki energetycznej. Stąd wynika konieczność omówienia najpierw fazy, która stanowi jak gdyby „pozałonowe życie płodu”. W ciągu bowiem pierwszych 5-7 miesięcy dziecko ma wiele cech przypominających właściwości rozwojowe płodu. Według niektórych poglądów, załamanie rozwoju, jakie obserwuje się w 5-7 miesiącu życia, jest wyrazem występowania wówczas objawów „fizjologicznych” urodzin, a do tego czasu każde niemowlę jest wcześniakiem. Okres do 5-7 miesiąca po urodzeniu charakteryzuje się szczególną wrażliwością na czynniki środowiskowe, które bardzo łatwo zaburzają rozwój niemowlęcia. Pod koniec tego okresu następuje pewne rozluźnienie poprzednich uwarunkowań i powiązań między czynnością po- ‘ szczególnych układów. Zaburza to także rozwój motoryki dziecka, a więc przejście do pozycji siedzącej oraz czynności chwytne rąk. Ponadto zmniejsza się w tym okresie wykorzystanie energii, tempo rozwoju oraz przyrost podskórnej tkanki tłuszczowej, a także obniża stopień poriohień- stwa do rodziców (p. rys. 9.33).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>