Dorastanie

Tempo rozwoju i wiek dojrzewania uzależnione są także od takich czynników, jak np. warunki bytowe – w lepszych warunkach (rys. 11.27) rozwój jest szybszy niż w gorszych, przede wszystkim na skutek pożywienia bogatszego w białko zwierzęce. Niemałe znaczenie mają tu także warunki higieny, zapobiegające zakażeniom, i rzadsze oraz krócej trwające choroby.

Czynniki te powodują także znaczne zróżnicowanie średniego wieku, w jakim dojrzewają polskie dziewczęta (tab. 11.1). Oczywiście podobne uwarunkowania dotyczą także tempa dojrzewania chłopców, aczkolwiek pokwitanie przesunięte jest u nich na wiek nieco późniejszy. Ponieważ rozpiętość dojrzewania chłopców i dziewcząt jest znaczna i między wcześnie i późno dojrzewającymi dziećmi tej sa- niej pici wynosi w ramach populacji 5-6 lat, można spotkać chłopców (wcześnie dojrzewających), którzy są już zaawansowani w rozwoju płciowym, podczas gdy niektóre dziewczęta (późno dojrzewające) nie uzyskały jeszcze analogicznej fazy dojrzewania. Zjawiska takie spotyka się nawet’ v/ ramach jednej klasy szkolnej, na co wskazywano już poprzednio.

U chłopców pierwsze objawy pokwitania obserwuje się średnio przed 12 r.ż., przy indywidualnym zróżnicowaniu od 9,5 do 14,5 r.ż. Dotyczy to jąder, które pełny rozwój uzyskują po 7 latach. Rozwój prącia roz-

Wiek menarche w latach społecznych poczyna się ok. 12,5 r.ż. i trwa ok. 5 lat. Między 12,5 a 17 r.ż. prącie powiększa się prawie dwukrotnie, natomiast jądra między 12 a 19 r.ż. zwiększają się ponad 10-krotnie. Pokwitaniowy skok wysokości ciała występuje zazwyczaj w 12,5-14 r.ż. (rys. 11.28), w ciągu 12-15 miesięcy jego trwania przyrost wysokości ciała wynosi ok. 8%, czyli w stosunku rocznym 10-15 cm. Początkowo składa się na niego przyrost długości kończyn dolnych, następnie tułowia. Skok pokwitaniowy obejmuje nie tylko wysokość ciała, lecz także i inne wymiary, co oczywiście V zmienia proporcje ciała.

Pod względem intensywności przyrostu poszczególnych części ciała skok pokwitaniowy jest nieco inny u chłopców niż u dziewcząt, w czego wyniku kształtuje się dymorfizm płciowy w proporcjach ciała. Tak więc o ile przyrost szerokości bioder (u dziewcząt bardziej rozciągnięty w czasie, stąd łączny efekt nieco większy) ma wielkość podobną, o tyle przyrost szerokości barków jest znacznie większy u chłopców (rys. 11.29).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>