Rozdwój poszczególnych narządów

Rozdwój poszczególnych narządów (rys. 11.6) jest zróżnicowany w porównaniu z ciężarem całego ciała. W okresie płodowym najszybszy jest rozwój mózgu: w chwili urodzenia osiąga on ponad 25% ciężaru właściwego osobie dorosłej, serce, nerki i wątroba – ok. 10%, a płuca i tarczyca – ok. 7%. Do końca 1 r.ż. mózg uzyskuje blisko 70% ciężaru właściwego dorosłemu, nerki 30%‘, tarczyca – tylko 10%, a ogólny ciężar ciała blisko 15%. Do końca 6 r.ż. ciężar mózgu wynosi blisko 90%, ciężar nerek – 40%, wątroby ponad 30%, ogólny ciężar ciała i serca również ponad 30% oraz płuca nieco ponad 20%. Do końca okresu dojrzewania płciowego mózg osiąga ok. 95%, wątroba 90%, tarczyca ponad 70% i niewiele mniej ciężar ogólny ciała, jednak płuca mniej niż 40% ciężaru właściwego osobie dorosłej. W okresie dorastania najbardziej rozwijają się płuca, nieco mniej serce i nerki, w ok. 30% tarczyca, podobnie ciężar ogólny ciała, a tylko w 10% wątroba i w niewiele ponad 5% mózg (rys. 11.6).

czytaj więcej

Rola skóry

W procesie termoregulacji obok układu krążenia podstawowe znaczenie ma skóra. Jako zły przewodnik ciepła jest ważnym regulatorem – chroni organizm przed nadmierną utratą lub pobraniem ciepła. Jako po włoka ochronna skóra odporna jest na działanie wielu czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych, chroniąc ustrój m.in. przed zakażeniami. Jest także narządem zmysłu – zlokalizowane w niej receptory umożliwiają m.in. odbiór wrażeń dotykowych. Spełnia ona także rolę wydzielniczą. Znajdujące się w niej gruczoły potowe wytwarzają i wydzielają pot, zaś gruczoły łojowe produkują łój, który natłuszcza skórę i włosy, nadając im elastyczność (rys. 6.9).

czytaj więcej

Regulacja hormonalna – kontynuacja

Na syntezę białek, a przez to na proces wzrastania wpływają również hormony sterydowe z grupy androgenów. Działanie ich zwiększa się w okresie pokwitania, zwłaszcza u chłopców dzięki androgenom narządów płciowych, co przyczynia się do szybkiego wzrastania kości długich i masy tkanki mięśniowej.

czytaj więcej

Przemiana materii w ustroju człowieka a składniki pożywienia cz. II

Cynk 0,003 0,002 i tłuszczu w ustroju. Nadmierny wzrost ilości tłuszczowej masy ciała, występujący również u dorosłych i prowadzący do otyłości, nie jest korzystny dla zdrowia człowieka.

czytaj więcej

Przemiana materii cz. II

Braki substratu energetycznego i materiałów budulcowych hamują proces replikacji DNA. Synteza RNA odbywa się w jądrze, a wytwarzane cząstki RNA są kopią fragmentu łańcucha DNA (proces transkrypcji). Synteza polipep- tydów i białek jest sterowana przez wytworzone nukleoproteidy RNA, według których zostaje ustalona kolejność aminokwasów w syntetyzowanym łańcuchu peptydowym, Synteza białek wymaga nakładu energii, której źródłem jest ATP, oraz odpowiedniego zestawu aminokwasów.

czytaj więcej

Przebieg metabolizmu

„Wzorcowy mężczyzna: wiek – 20 do 39 lat, ciężar ciała 65 kg, wykonuje pracę fizycznie umiarkowanie ciężką«. „Wzorcowa kobieta: wiek – 20 do 39 lat, ciężar ciała 55 kg, wykonuje pracę fizycznie umiarkowanie ciężką grupy wieku 20-30 lat oraz wykonują pracę zawodową połączoną z umiarkowanym wysiłkiem fizycznym. Przeciętny dobowy wydatek energetyczny maleje wyraźnie z wiekiem, stanowiąc u ludzi powyżej 60 r.ż. tylko 80% wartości wyjściowej. Przy ustaleniu zaleceń co do wartości energetycznej pożywienia każdej z fizjologicznych grup ludności dla poszczególnych krajów wprowadza się dane uwzględniające przeciętny ciężar ciała i charakter dobowych czynności zawodowych i pozazawodowych (tab. 4.13).

czytaj więcej

Organizm człowieka w procesie ontogenezy

Zmiany środowiska i trybu życia, jak to już podkreślono, mogą wpływać na zdrowie i chorobę za pośrednictwem mechanizmów genetycznych, tj. formowania się mutacji w komórkach rozrodczych. Nic zatem dziwnego, że we współczesnych czasach, kiedy zmiany takie zachodzą szybko i są bardzo różnorodne, zwiększa się możliwość wzrostu zaburzeń pocho- dzenia genetycznego, zwłaszcza że sprzyjają temu osiągnięcia współczesnej medycyny umożliwiające przeżycie i posiadanie potomstwa wielu osobnikom z defektami genetycznymi, którzy dawniej nie żyli zbyt długo (niektóre wrodzone zaburzenia rozwojowe, np. wady serca, wrodzone wady metaboliczne, np. fenyloketonuria). Nie bez znaczenia są także zmniejszające się siły sprzyjające procesowi doboru naturalnego, tj. eliminacja w krajach rozwiniętych dwóch podstawowych mechanizmów podtrzymujących selekcję – wybiórczej umieralności w okresie przed- pokwitaniowym oraz zróżnicowanej rozrodczości, m,in, na skutek planowania rodziny.

czytaj więcej

OCHRONA ZDROWIA A OCHRONA ŚRODOWISKA ŻYCIA CZ. II

Natomiast zupełnie inny charakter ma działalność zapobiegawcza (profilaktyczna) w szerokim znaczeniu tego terminu, ponieważ obejmuje całe grupy ludności, jest dla wszystkich w jednakowym stopniu dostępna, decyduje o zdrowiu całych populacji – ma więc charakter społeczny. Ostatnie dziesiątki lat przyniosły znaczny rozwój tej dziedziny i nadal będzie on trwał w przyszłości, ponieważ istnieją podstawy do przypuszczeń, że następująca z pokolenia na pokolenie poprawa stanu zdrowia ludności zależy w większym stopniu od zmian w środowisku zewnętrznym, od poprawy warunków bytowych niż od postępów w terapii.

czytaj więcej

Nadzór nad żywnością

Naturalne tkanki roślinne i zwierzęce, z których pochodzą produkty spożywcze, zawierają – poza składnikami odżywczymi – pewne, przeważnie minimalne ilości nieodżywczych związków chemicznych. Substancje te w różnych stężeniach i w różny sposób mogą oddziaływać na ustrój człowieka (np. niestrawny błonnik lub wchłaniane do krwiobiegu alkaloidy czy anty witaminy). Większa ich ilość w niektórych tkankach roślinnych lub zwierzęcych powoduje, że rośliny te lub ich części oraz niektóre tkanki zwierzęce zostały wyłączone z zestawu artykułów żywnościowych.

czytaj więcej

Nadzór nad żywnością – kontynuacja

Szczególnym problemem jest zanieczyszczenie artykułów żywnościowych drobnoustrojami oraz pasożytami. Spożycie produktów skażonych drobnoustrojami wywołuje choroby, przeważnie o ostrym przebiegu, w których jako bezpośredni czynnik chorobotwórczy wysuwa się działanie toksyn wydzielonych przez bakterie lub niektóre pleśnie namnożone w produkcie spożywczym (zatrucie pokarmowe) lub uszkodzenie tkanek człowieka przez drobnoustroje mnożące się w organizmie człowieka (zakażenie pokarmowe).

czytaj więcej

Nadmiary energetyczne

Dzięki mechanizmowi regulacyjnemu głodu i sytości każdy człowiek jest zdolny bieżąco korygować zalecaną wartość energetyczną dobowego pożywienia. W warunkach żywienia zbiorowego regulację taką umożliwia zasada podawania niektórych potraw do spożycia w dowolnej ilości (np. zupy, pieczywo, ziemniaki), przez co każdy może uzupełnić ewentualne braki lub ustrzec się przed nadmierną wartością energetyczną. Dodatkową kontrolę stanowią powtarzane dostatecznie często pomiary ciężaru ciała i ewentualnie grubości fałdów skómo-tłuszczowych. U dzieci i młodzieży wskaźnikiem zadowalającego pokrycia potrzeb energetycznych jest prawidłowy rozwój wyrażony prawidłowym powiększaniem długości i ciężaru ciała oraz proporcji tkanek ustrojowych.

czytaj więcej

Molekularne podstawy dziedziczności – kontynuacja

Gdyby dany łańcuch polipeptydowy składał sią z 200 aminokwasów, powstałby on w wyniku działania tyluż kodonów, co odpowiadałoby po- trójnej liczbie, czyli 600 nukleotydów w łańcuchu DNA. Wiele z tych białek odgrywa rolą enzymów kierujących procesami przemiany materii. Procesy te są bardzo swoiste, na skutek tego dany gen odpowiada za produkcją określonego enzymu.

czytaj więcej

Metody badań nad zapotrzebowaniem człowieka na składniki odżywcze

Przy ocenie ilości składników odżywczych niezbędnych do pokrycia potrzeb energetycznych i budulcowych ustrojów żywych, w tym człowieka, stosuje się kilka typów badań:

czytaj więcej

Kręgosłup jest narażony na szczególnie częste urazy

O ile okres przedszkolny (szczególnie 4-5 lat) jest wiekiem najbardziej intensywnego rozwoju motorycznego, to okres pokwitania (szczególnie ok. 10-12 lat) jest tym wiekiem, w którym występuje największa harmonia ruchów na . skutek osiągnięcia wysokiego poziomu rozwoju poszczególnych aspektów motoryczności: szybkości, siły, zwinności, wytrzymałości i wydajności. W wieku 4-5 lat najsilniej uzewnętrznia się spontaniczna potrzeba ruchu,, w 10-12 r. ż. ma miejsce największa podatność na ruch stymulowany. Jest to wiek, w którym na tle wysokich predyspozycji sensomotorycznych łatwo jest wytreno- wać wiele właściwości organizmu. Do 8-10 r, ż. kształtuje się skoordynowany chód i charakterystyczny dla danego człowieka rytm ruchów, do 12 r. ż. uformowane zostają mechanizmy hamowania ważniejszych funkcji, w 12-13 r. ż. dojrzewa ostatecznie analizator ruchowy. Wszystko to prowadzi do wysokiego stopnia rozwoju zdolności motory- cznych, dużej ich szybkości i precyzji przy już dość znacznej sile i wytrzymałości.

czytaj więcej